Z pewnością każdy z nas słyszał kiedyś o sektach, niektórzy nawet spotkali się osobiście z działalnością tego rodzaju grupy. Zjawisko to stosunkowo młode w Polskiej rzeczywistości, stawia przed nami różnorakie pytania. Przekonani o zagrożeniu, jakie niosą ze sobą sekty, musimy zmierzyć się z pytaniem o to „coś” obecne w naszej rzeczywistości.

Próba zdefiniowania zjawiska sekt jest bardzo utrudniona, zależna od tego, jakie jest pochodzenie nauki głoszonej przez grupę, jakimi prawami się kieruje i jaki jest obszar jej działalności. Biorąc pod uwagę wszystkie te zależności, bardzo trudno wyodrębnić jedną jedyną definicję sekty.

Trudność, o której mówimy pojawia się już na poziomie samego określenia słowa ‘sekta’. Sprawdzając w słowniku, możemy się spotkać z dwoma jego znaczeniami. Słowo sekta pochodzi od łacińskiego czasownika ‘sequor’ – podążać za kimś, iść za czyimś zdaniem lub przykładem, ulegać, poddawać się. Istnieje jeszcze inne ujęcie tego słowa, wywodzące się od czasownika ‘secare’ – odcinać. W naszej świadomości słowo sekta ma jednoznacznie negatywny odbiór.

To określenie sekty jako grupy odcinającej się od jakiegoś tradycyjnego nurtu obecne jest na gruncie religii. Z jej punktu widzenia będzie to grupa odłączająca się od oficjalnej, głównej religii, z wyodrębnioną własną nauką, hierarchią i formami pobożności. Jednakże z doświadczeń pracy naszego Dominikańskiego Ośrodka Informacji o Nowych Ruchach Religijnych i Sektach we Wrocławiu wynika, iż z grupami destrukcyjnymi, które można by określić mianem sekty, nie mamy do czynienia tylko w obszarze religijnym.

Doświadczenie pokazuje, iż sekty rozwijają swoją działalność w różnych dziedzinach naszego życia, oprócz religijnej, także w dziedzinie terapeutycznej, edukacyjnej, ekonomicznej czy politycznej. Uwzględniając te różne obszary działalności sekt i ich patologiczny charakter bardzo szeroką definicję przedstawiło MSWiA. Definicja ta zawarta jest w raporcie opisującym zjawisko sekt w Polsce zatytułowanym „Raport o niektórych zjawiskach związanych z działalnością sekt w Polsce”, MSWiA, Międzyresortowy Zespół do Spraw Nowych Ruchów Religijnych, Warszawa 2000 (Raport dostępny jest na stronie internetowej www.sekty.eu)

Za sektę można uznać każdą grupę, która posiadając silnie rozwiniętą strukturę władzy, jednocześnie charakteryzuje się znaczną rozbieżnością celów deklarowanych i realizowanych oraz ukrywaniem norm w sposób istotny regulujących życie członków; która narusza podstawowe prawa człowieka i zasady współżycia społecznego, a jej wpływ na członków, sympatyków, rodziny i społeczeństwo ma charakter destrukcyjny.

Warto pokrótce scharakteryzować powyższą definicję, choćby ze względu na jej urzędowy charakter, co pozwala używać jej z pewnego rodzaju poczuciem bezpieczeństwa, szczególnie w sytuacji ciągłego braku oficjalnej definicji na gruncie naszego prawodawstwa.

Silnie rozwinięta struktura władzy – władza w obrębie grupy może być skoncentrowana wokół charyzmatycznego przywódcy (lidera, guru) lub wokół (co rzadsze) zespołu kierowniczego. Władza skupiająca się wokół nich ma charakter absolutny, roszczący sobie prawo do kontroli wszystkich obszarów aktywności członków sekty.

Rozbieżność celów deklarowanych i realizowanych – sekty prezentują swój program (statut) działania w wersji oficjalnej, dostępnej dla każdego zainteresowanego i w nieoficjalnej, którą posługują się w obrębie grupy. Wersja nieoficjalna polega na stopniowaniu dostępu do informacji, co uzależnione jest od stopnia zaawansowania danego członka (istnieje podział na nowicjuszy i starszych).

Ukrywanie norm w sposób istotny regulujących życie członków – wpajając im poczucie elitarności, zamknięcia i inności względem świata istniejącego poza sektą, rządzącego się innymi prawami. Wiąże się to z ponownym definiowaniem tradycyjnych wartości, którymi żyje społeczeństwo, i nadawaniem im innego charakteru, przez co wzmaga się poczucie izolacji, odmienności, a często wyższości w konfrontacji ze środowiskiem spoza sekty.

W swojej pracy Ośrodki Dominikańskie wypracowały także własną definicję, która porównana z definicją MSWiA daje pełniejszy obraz zjawiska sekt.

Według nas sekty to grupy:

1. & o charakterze totalnym, których liderzy przypisują sobie boski (absolutny) autorytet i prawo decydowania o ważnych sprawach życiowych pozostałych uczestników,

1. & uzależniające uczestników psychicznie oraz ekonomicznie za pomocą technik psychomanipulacyjnych,

1. & wytwarzające ostry podział rzeczywistości na to, co „dobre” i pożądane” we wspólnocie i to, co „złe i zagrażające” poza wspólnotą, łącznie z postulatem zniszczenia tego, co zewnętrzne,

1. & wpajające swoim członkom przekonanie o elitarności ruchu i niechęci do jakiegokolwiek dialogu światopoglądowego,

1. & prowadzące pod pozorem deklarowanej działalności zorganizowaną działalność przestępczą lub sprzeczną z zasadami współżycia społecznego.

Tomasz Franc OP

Tomasz Franc, dominikanin, dyrektor Dominikańskiego Ośrodka Informacji o Nowych Ruchach Religijnych i Sektach we Wrocławiu